Eigen oorlogsslachtoffers eerst

Eigen oorlogsslachtoffers eerst 

13 februari 2020 - 10:34

De Tweede Wereldoorlog is niet mijn oorlog, maar welbeschouwd is geen enkele oorlog mijn oorlog. In mijn leven heb ik geen bommen en granaten meegemaakt, niemand in mijn familie, van mijn generatie of die van mijn ouders, heeft een verleden waarbij oorlog, moord, angst, onderduiken, vluchten, verraden of ontheemd raken, aan de orde was of is.

Het verleden van Nederland ken ik van verhalen. Ik heb geen familie die het bombardement van Rotterdam heeft meegemaakt, geen familie die in het verzet zat, laat staan dat ik NSB’ers ken. Wel had ik een ‘oma’ die voor ons zorgde en die erover vertelde. Haar man werd te werk gesteld in Duitsland en kwam na de oorlog pas terug. Hij overleed jong. Oma had een oorkonde van de burgemeester van Rotterdam, een blijk van waardering voor haar inzet in de oorlog. Het hing naast de voordeur, ze was er heel trots op. Ik zoog ze op, de oorlogsverhalen. Het lijden van mensen tegenover de wreedheid van anderen. Leraren die met tranen in hun ogen vertelden over Marga Minco, Etty Hillesum en Anne Frank; wat ik absoluut niet snapte. Huilen helpt niet, DOEN wel. Wat deed jij in de oorlog, wilde ik de juf toesnauwen (ik vond haar stom). De verhalen van NSB’ers en jodenjagers maakten ook indruk. Zoveel mensen kunnen alleen gedeporteerd worden als iedereen meewerkt. Hoe groter de afstand tot de oorlog wordt, hoe duidelijker gezegd wordt dat zo’n beetje iedereen meewerkte. Jodenjagen was prijsschieten – letterlijk en figuurlijk. En waarom? Omdat ze een ander geloof aanhangen?

De waanzin.

Tijdens mijn vakantie las ik ‘t Hooge Nest, het verhaal over twee Joodse zussen die in Naarden in de villa ‘t Hooge Nest met hun familie en vrienden woonden – totdat ze verraden werden en met het laatste transport naar Auschwitz gedeporteerd werden. In een bijzin van het boek staat dat ook de familie Frank op hetzelfde transport zat. Allemaal doodnormale mensen, met doodnormale levens, dromen en wensen, die uit hun doodnormale levens gehaald werden terwijl de buren erbij stonden. De gelatenheid waarmee het gebeurde is fascinerend – in negatieve zin. ‘Hoe dan?!’, is de standaardvraag. Het antwoord blijft uit. ‘Nie wieder’ is de standaardreactie.

Dat ‘Nie Wieder’ is een utopie. Volkerenmoord is iets van alle tijden. Journalist Brenda Stoter Boscolo reisde de afgelopen jaren ontelbare keren af naar Irak om verslag te doen van de genocide op de Jezidi’s. Ook haar boek, het Vergeten Volk, las ik tijdens de vakantie. Ze beschrijft uitgebreid hoe de Jezidi’s opgejaagd werden door IS om volgens de beproefde methode uitgeroeid te worden: mensen worden opgehaald uit hun huizen, mannen van vrouwen gescheiden, de mannen en puberjongens vermoord, de kleine kinderen van hun ouders gescheiden, verkocht aan moslims (in het beste geval geadopteerd), de vrouwen en meisjes worden als slaaf verkocht. De methode is des nazi’s: vermoorden, vermoorden, vermoorden tot er niemand meer over is. Ontmenselijk ze. Schroomden de nazi’s niet om de gaskraan open te draaien boven kinderen, IS’ers deden de Jezidi-jongens een bomgordel om en bliezen ze op. Pure haat, die nergens op gebaseerd is, behalve de waanzin die religie heet.

Dit jaar leven wij 75 jaar in vrijheid. Maar vraag het aan mijn joodse vrienden en ze zullen zeggen dat de oorlog, de vermoorde familieleden, de herkenning van de NSB’ers, de herinnering aan de voortdurende misdaden bij terugkomst in Amsterdam, het voortdurende anti-semitisme altijd aanwezig zijn. In die 75 jaar zijn trauma’s niet opgelost en nog even levendig als altijd. Het zijn ónze trauma’s – al heb ik ze van horen zeggen. En als wij in 75 jaar de eigen trauma’s niet hebben weten op te lossen, puur en alleen omdat oorlogstrauma’s niet op te lossen zijn, hoe denken we dan de trauma’s van vluchtelingen op te lossen? Vluchtelingen die uit een compleet andere cultuur komen, een andere taal spreken, andere normen en waarden hebben, andere verwachtingen hebben? Is het racistisch om te zeggen: eigen trauma’s en eigen oorlogsslachtoffers eerst? Of is het een keiharde voorwaarde voor eigen vrijheid en veiligheid – eerst?

Oww, er gaat iets niet goed bij het opvragen van de reaguursels.
Reaguren Bekijk reaguursels {{totalComments}}
{{totalComments}} reaguursels geplaatst {{totalComments}} reaguursel geplaatst Er zijn geen reaguursels geplaatst.
Vernieuw
image/svg+xml
image/svg+xml
{{comment.nickname}}
{{comment.dateCreated | date:'dd MMMM yyyy - hh:mm:ss'}}
Niet ok Gemeld

{{comment.text}}

Vernieuw
Reaguren is niet mogelijk.
{{message}}
{{message}}
Je bent vergeten een reaguursel op te geven.